Svoponapa skipilupur opokkupur epengipinn – Um hljóðkerfisfræði pémáls
Sá leikur að máli sem er stundum kallaður gervimál er þekkt fyrirbæri í máli barna víðs vegar um heiminn. Við fyrstu sýn geta slík mál virst vera fátt annað en fábrotin – þó ef til vill skondin – afbökun á því tungumáli sem um ræðir en þegar nánar er að gáð má oft sjá glitta í málkerfisreglur sem endurspegla það sem málfræðingar telja sig vita.
Á árunum 1888–1892 tók Ólafur Davíðsson saman ritið Íslenzkar skemtanir en í því lýsir hann nokkrum gervimálum. Meðal þeirra er hið svokallaða pémál, sem Ólafur lýsir svo:
„Aptan við hvert atkvæði er bætt péi og hljóðstaf þeim, sem er í atkvæðinu, en ef atkvæðið endar á samhljóðanda, einum eða fleiri, þá er honum eða þeim bætt aptan við viðbótaratkvæðið.“
Lýsing Ólafs á pémáli er nærri lagi en þó ófullkomin, a.m.k. ef litið er til nútímapémáls, því að reglur málsins eru margslungnari en hann gerði ráð fyrir. Í pémáli virðast gilda reglur sem ýmist ríma við íslenskar hljóðkerfisreglur eða stangast á við þær en þær snúa meðal annars að áherslu atkvæða, lengd sérhljóða og einhljóðun tvíhljóða.
Í þessari flugu verða reglur pémáls, auk undantekninga frá þeim, skoðaðar nánar og þær bornar saman við reglur íslensks máls. Leitast verður við að sýna fram á að málið er ekki tilviljanakennd afbökun á íslenskri tungu heldur sjálfstætt hljóðkerfi sem getur rennt stoðum undir ýmis atriði sem við teljum okkur vita um íslensku.